Nhà văn Nhã Thuyên

Nhà thơ Đỗ Quyên nhận xét: “Dễ nhận ra đó là một cây viết mang hồn vía của thi ca, dù tác giả hay các Ban biên tập có gọi tên sáng tác đó là truyện ngắn, truyện cực ngắn (truyện chớp), hay thơ…”. Nhã Thuyên tốt nghiệp Khoa Ngữ Văn, Đại học Sư phạm Hà Nội. Hiện đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội. Tác phẩm đầu tay Viết (thơ và truyện ngắn) xuất bản năm 2008. Tác phẩm của Nhã Thuyên chủ yếu xuất hiện trên các diễn đàn văn học nghệ thuật.

 

Tiếng đập cánh từ đâu?

Cơn mưa đột ngột bay tới thành phố trong đêm mang theo đầy côn trùng, có lẽ đây là cuộc di tản lớn nhất của chúng từ lúc chuyển sang mùa đông mới.

Ban đầu, tôi nghe tiếng đập cánh ồn ào, rì rầm như trăm ngàn tiếng ong, cả thân thể tôi lên cơn sốt vì chờ đợi một cuộc hoán đổi không gian sống kì quái và ngoạn mục sắp tới.

Nhưng rồi dường như tiếng đập cánh nhỏ dần, nhỏ dần và cuối cùng tôi, dù cố gắng căng tai lên cũng chẳng còn nghe được âm thanh nào, nhìn qua cửa kính, tôi chỉ còn thấy một màn mưa mù mịt và lặng phắc.

“Sẽ chẳng bao giờ có một sự đổi thay nào thực sự xảy ra cả, bọn chúng có lẽ đã chết hàng loạt trước khi đẩy bật được con người ra khỏi cái thành phố u ám này”, tôi nghĩ.

Tiếng cha tôi thì thầm bên tai: “Những linh hồn tội nghiệp. Họ đã đập cánh không ngừng nghỉ. Họ thất bại vì va phải những tấm kính dày chắc chắn bảo bọc quanh những ngôi nhà.”

Tôi hốt hoảng: “Vậy còn cha? Cha đang nói từ đâu thế?” Tôi gắng gào lên thật lực, và tôi đau khổ nhận ra bao nhiêu năm qua, từ khi cha tôi qua đời, tôi triền miên sống trong căn nhà mà tôi đã cố công bọc quanh bằng những tấm kính rất dày.

Tôi nhìn ra ngoài màn mưa mù mịt và lặng phắc bay, đường phố và những mái nhà đang dâng lên đầy xác côn trùng.

3/10/2011

Con đường

Tôi chia tay hắn ở một quán café nơi góc phố đông người, chúng tôi ôm hôn nhau tạm biệt, tôi (và có lẽ cả hắn?) chẳng biết làm gì hơn thế, “tạm biệt”, dù lưu luyến cỡ nào, dù giữa chúng tôi chỉ toàn những câu chuyện không có chuyện nói với nhau lại quên hay những kết thúc không kết thúc, thì dấu chấm vẫn xuất hiện và tôi phải sử dụng nó, (không cưỡng được?).

Tôi nắm tay hắn thêm một chút nữa, nói, đừng tiễn, đừng nhìn theo nhé, đừng nhìn theo tôi nhé, trong lòng tôi, tôi biết, (tôi còn muốn hôn hắn thêm một lần nữa?).

Bóng đêm đang xuống rồi, vậy là tôi đã hết vai trò với hắn, kẻ đã cần đến tôi như cần một ngọn gió thổi nhẹ bên tai trong một đoạn đường, một người kể chuyện, một người dẫn chuyện, hay có lẽ chỉ như một điểm nhìn trong câu chuyện của hắn, hay tệ hơn, một kẻ đánh máy chữ cơ học,

tôi đã hết vai trò với hắn, kẻ đã cần đến tôi không phải như cần một tâm hồn, một kích thích tư duy cho hắn, chưa biết chừng, hắn chỉ cần tôi như một cỗ máy, tôi biết, vậy là tôi đã hết vai trò với hắn, bóng đêm đang xuống rồi, dẫu chưa mệt mỏi, nhưng tôi cũng đã quyết phải rời đi, và hắn sẽ phải nghỉ ngơi cho một cuộc hành trình mới, một cuộc hành trình tôi chẳng hề có mặt, tôi biết,

điều này thật hiển nhiên, không phải niềm vui kết thúc, cũng không phải khổ đau thêm, bóng đêm đang xuống rồi, mỗi bước tôi đi là mỗi bước rời xa khỏi hắn, tôi di chuyển chậm rãi trong thành phố với những bước chân không trật tự, cũng không hỗn loạn,

cuộc sống ở đây như thể mãi như thế, không trật tự, không hỗn loạn, tôi không muốn sắp xếp chúng, lại cũng không muốn xới tung chúng lên thêm nữa, sự hỗn loạn trong tâm hồn đang thiêu đốt tôi đây, tôi đang cháy hay đang chảy,

một mặt trời trong đêm, tôi chừng sắp phun dung nham lên đường phố, tôi chừng sắp làm bỏng cây lá, bỏng vỉa hè, bỏng những hàng xe, (không, tôi không phun dung nham lên những gương mặt đá lạnh, tôi đâu biết họ?),

tôi cố dò xét bước chân mình, những bước chân không hỗn loạn, không trật tự, không có gì bị phá vỡ, không có gì được cấu trúc lại, dù sao bóng đêm cũng đang xuống rồi và không ai thấy một mặt trời đang lựng, đang chảy, tôi biết, vậy là tôi đã hết vai trò với hắn, tôi đã rời khỏi hắn,

dù tôi không sợ sự lố bịch, tôi cũng không thể quay lại điểm tôi vừa rời khỏi, tôi vẫn còn cố ngoái lại, ngoái lại thêm chút nữa, (tôi có còn muốn hôn hắn thêm một lần nữa?), thấy hắn vẫn ngồi đó, trên chiếc ghế gỗ nâu nhạt,

tôi chỉ nhìn thấy tấm lưng hắn mỏng như một cuốn sách bọc bìa cứng và những trang sách cứ mở đó, tôi không hiểu được điều gì dưới lớp chữ mờ nhạt kia, tôi nhìn thấy bóng tối đang liếm láp gương mặt hắn (tôi còn muốn đưa tay lên chạm vào gương mặt đó chăng?)

và mái tóc hắn bồng lên, mái tóc hắn đang bồng lên (tôi còn muốn hít hơi tóc của hắn chăng?), đến khi tôi không còn nhìn thấy hắn, không còn biết hắn đang làm gì, không còn biết gương mặt hắn biến đổi ra sao qua từng giây khắc, bóng đêm đang xuống rồi, tôi đành cứ đi mãi trên những con đường, chừng nào đó còn là những con đường mở ra hay rẽ ngoặt liên tục trước mắt tôi, tôi rời xa khỏi hắn,

tôi biết, tôi không thể quay lại điểm tôi vừa rời khỏi, tôi đã hết vai trò với hắn, và dù tôi đã đặt câu hỏi, vậy thì hắn có vai trò gì với tôi, (hắn có hết vai trò với tôi?), vậy mà tôi đã cứ đi tìm hắn từ lúc đó, từ lúc hắn rời khỏi tôi, hay tôi rời khỏi hắn, hay tôi bị chia lìa với chính mình và trên con đường vô tận,

chừng nào còn là con đường, tôi gọi hắn hoảng hốt, tôi gọi điện cho hắn, hay là cho chính tôi, và sóng điện bị nhiễu, hay nhà đài ngăn cản bất ngờ, cuộc điện thoại trở về với chính tôi, chừng nào con đường còn mở ra hay rẽ ngoặt, tôi đã nghe tiếng mưa rơi tiếng xe chạy tiếng còi hú bên cạnh hắn,

tại sao tôi phải đi xa mãi khỏi con đường của hắn, tại sao tôi phải chia lìa, tại sao tôi phải dùng đến dấu chấm, tại sao tôi phải đẩy mình đến chỗ thừa nhận rằng tôi đã hết vai trò với hắn, vì bóng đêm đang xuống rồi, hắn cần nghỉ ngơi cho một hành trình mới,

tôi phải đi đến chỗ thú nhận, rằng điều ngược lại không đúng, hắn lại không thể hết vai trò với tôi, dù sao, tôi là người kể chuyện, tôi nợ hắn, tôi xin lỗi, tôi không thể, không thể để hắn yên, tôi vẫn còn truy tìm hắn,

tôi đã không chịu thừa nhận rằng hắn đúng, rằng tôi đã hết vai trò với hắn, rằng hắn cần yên tĩnh nghỉ ngơi để bắt đầu một hành trình mới, tôi đã không chịu thừa nhận rằng chính tôi đúng, rằng tôi chỉ là một người kể chuyện,

trong một đêm mà tôi không bao giờ nghĩ rằng nó xa và rộng đến thế (tôi còn muốn nghe hắn nói về đêm xa và rộng một lần nữa, bằng giọng nói như sóng cọ nhẹ vào những viên cuội còn thăm thẳm trong tôi nữa chăng?), cho đến khi tôi đi mãi trên một con đường, chừng nào đó còn là con đường,

một con đường nghĩa là một sự vô ích tự nó, tồn tại của nó chỉ là cứ mở ra mãi và rẽ ngoặt, tôi còn đi một hành trình tìm hắn, chẳng an toàn chút nào trong bóng đêm, nhưng đó là sự hối thúc duy nhất với cuộc sống mà tôi nghĩ là tôi có lúc này, nguồn năng lượng vô ích và kì cục bắt tôi phải đi tìm không thôi,

tôi không được đặt dấu chấm nhanh đến thế, bóng đêm đang xuống rồi, tôi không cần sắp xếp trật tự, tôi không cần xới tung, tôi chỉ cần lắng nghe sự hỗn loạn của trái tim mình, nó đang chảy ra những dòng đen đặc, nó chẳng đơn giản chút nào, tôi vẫn phải đi tìm hắn, ngay cả khi bóng đêm đã xuống rồi,

trên con đường, chừng nào nó còn là con đường, một con đường nghĩa là một sự vô ích tự nó, tồn tại của nó chỉ là cứ mở ra mãi và rẽ ngoặt, tôi còn đi một hành trình tìm hắn, chẳng an toàn chút nào trong bóng đêm, cả khi tôi chẳng bao giờ nhìn thấy hắn thêm một lần nào nữa

5/10/2011

 

Ngôi nhà của người chết

tôi có thể đem tôi ra làm bằng chứng cho khẳng định này, thân thể đang sống của bạn chính là ngôi nhà của những người chết, bạn không nhớ ư, nhiều khi đang giữa bầu trời gay gắt, bạn lạnh run lên, khi đang thở, bạn hụt hơi, bạn không nhớ ư, khi đang mơ,

bạn hoảng hốt thức dậy và hoang mang liệu đó có phải chỉ là một giấc mơ, khi đang nhớ lại một kí ức bạn bỗng kinh ngạc băn khoăn vì không biết mình nhớ một kí ức đã xảy ra hay điều đó chỉ xảy ra trong mơ mà thôi, khi thân thể đang ở thời sung sức nhất của tuổi trẻ bạn lại thấy mình bốc mùi và rữa nát

trong cơ thể bạn chắc chắn có nhiều người chết đang trú ngụ, vượn người, tổ tiên xa xưa của bạn, ông bà cố, người bạn tuổi thơ bị chết đuối, những linh hồn vướng vất, bạn không nhớ đã nói với tôi, nơi bạn sống lúc nào cũng có hồn người chết lang thang, rằm tháng bảy, họ bay chen từ làng tới phố

bạn có nhớ bầy kiến đang đi vô sự trở thành nạn nhân cho cơn hứng thú ác độc của bạn, khi còn là một đứa trẻ, lũ gián tởm lợm bạn đã cán dẹp bằng đế giày của bố,

con mèo con nhà hàng xóm con chó nghịch ngợm của bạn đã đùa chơi đến chết, con chó của bạn bị trúng bả hộc lên khát nước và nằm chết trên sân, tôi biết bạn còn nhớ, chắc chắn mà, cả một cái cây non bị gió quật ngã,

mùa bão ấy, cánh đồng bay thốc lên trước mặt bạn, cát nữa chứ, cát đã chảy vô hồi trên tay bạn, nơi bến sông, những dòng cát, bạn lún xuống đó mãi, lún xuống mãi, bạn vào sâu mãi trong lòng cát, bạn chìm dưới đáy sông, từ lúc đó, bạn biết thực sự những linh hồn đang sống ở đâu,

và bạn biết chẳng có một cơ thể sống nào tươi nguyên trên trái đất này, trong toàn vũ trụ này, thậm chí không một nguyên tố nào tươi nguyên cả, bởi thế, bạn không nhớ ư, trong những buổi chiều thành phố vàng vọt muốn phát bệnh, hay trong những đêm khuya không một bóng người,

hay dẫu cho cả đám người bao quanh, bạn vẫn ngồi đó, mông lung vô hồn, hay bạn vừa tỉnh khỏi giấc mơ và bước đi không trọng lượng trong căn phòng tối, bạn thấy mình đang từ từ tan rã, đang từ từ tan rã, đang từ từ tan rã…,

những hình ảnh cuối cùng mà bạn quan sát thấy là những sợi lông chân mỏng tang của mình dựng đứng lên, kẽ lông hắt ánh nhờ nhờ, những linh hồn ngắc ngoải há miệng kiếm chút khí thở, đang lúc bạn kinh hoàng run rẩy và tôi lẳng lặng quan sát cuộc bay lên tập thể của những linh hồn trong ngôi nhà bất toàn là cơ thể bạn,

và tôi cũng chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài việc cứ mặc cho những linh hồn đó chen lấn di chuyển sang cơ thể tôi, bao nhiêu tiếng gào thét hỗn loạn, bao nhiêu rên rỉ, bao nhiêu bình minh lẫn hoàng hôn, bao nhiêu màu sắc, bao nhiêu khuôn dạng, bao nhiêu tội lỗi, bao nhiêu năm tháng, bao nhiêu những di chuyển bội phản của loài người…

07/2011

Con tầu

đã đến đúng độ tròn đầy nhất của vẻ đẹp của bầu trời buổi sáng, mây đã trong hơn, tôi trấn an mình, ổn cả thôi, con tàu từ từ rời khỏi bến cảng, từng mảng nước chuyển động ì oạp, nặng nhọc, hắn đã lên tàu, hắn đẹp như một pho tượng buổi sáng,

bàn tay tôi có ai vừa nắm lấy bóp nhẹ, rác rến bị xô dạt bập bềnh về phía bờ do áp lực của sóng, thủy triều sẽ lên rồi cuốn chúng ra khơi xa, bây giờ tôi không thể lên tàu cùng hắn, cơ miệng tôi nhệch ra khi nhìn thấy một chiếc dép lẻ bám vài cọng rác đang bập bềnh trôi như một con thuyền,

thật tội tình, một cái chết phiêu dạt nào đó đang ở ngay trước mắt tôi, một chiếc dép lẻ, một chiếc dép chết trôi quái gở, một tồn tại xấu xí, hắn đang ở trên tàu rồi, tôi nghe vọng lời hắn rằng tôi gắng giữ sức khỏe cho ngày gặp lại, tay tôi đang đầy hơi ấm một bàn tay khác,

ai đó, ai đó đang trấn an tôi, mây đang trôi trong veo trên trời, dưới nước, nhưng rác rến bập bềnh làm tôi tức mắt, chẳng đáng kể gì để mơ mộng một hành trình chung, một chú lợn phục phịch dễ thương quá phải không,

lúc trước hắn nói về con tàu, tôi tưởng như có thể bỗng nhiên hắn đổi ý, hắn sẽ ở lại cùng tôi, ai mà biết được bọn lợn sẽ bay về đâu, tôi nói, chắc cũng như con hải âu của baudelaire thôi,

hắn nói, mình không biết tiếng pháp mà, tôi nói, chẳng sao đâu, rất khó để yêu đương vào mùa này, hắn nói, ngao ngán quá, tôi chẳng muốn nói gì thêm với hắn, tôi chẳng muốn yêu đương thêm một ai lúc này,

mùa này, tâm trạng này, trước con tàu đang đi khỏi bờ này, tôi đang nảy ra tham vọng muốn biết âm mưu của lũ sóng khi dồn đuổi vài chú còng trên cát, tôi cố suy đoán ý nghĩa tồn sinh của bọn rác rến trên biển và tự nhiên tôi có một vẻ im lặng,

thật lố bịch, hình như hắn nói, baudelaire à, tôi buột miệng, bài thơ nào không lố bịch, sáo rỗng, không, cái trò làm ra vẻ im lặng tăm tối ấy, hắn nói, ý hắn nói tôi ư, tôi không rõ, tôi không nhìn hắn, nhưng tôi dằn từng tiếng, rồi bỗng nhiên tôi nói năng sôi nổi,

cậu biết thừa là mình không biết tiếng pháp, không biết một từ nào, mình không thể đọc một bài thơ nào bằng tiếng pháp, dù mình nghĩ là mình đã nhớ chúng rất nhiều, những thiên tài, u tối, nổi loạn, giải phóng, verlain, rimbaud, apollinaire,

tôi định nói thêm tôi muốn đọc lautréamont, jean de boschère, pierre jean jouve, cocteau, francis ponge, raymond queneau, những cái tên tôi chôm chỉa từ một cuộc trò chuyện với một cậu trai người pháp xa lạ nào đó,

cuộc trò chuyện tôi chẳng nhớ gì, nhưng tôi cố giữ lại mấy cái tên, để vuốt ve cảm giác về sự xa lạ thứ níu giữ những mối quan hệ trong đời sống này, sóng ì oạp, nặng nhọc, dồn dập từng lớp, sóng dồn lên trong họng tôi, mặn chát, ngạt thở, khoái cảm, ngôn từ vô hại mà,

hắn nói, vậy thì im đi, tôi rít lên nhưng tôi tin hắn không nghe thấy, tôi không chịu được sự xáo trộn vào buổi sáng, hắn biết thói quen này chứ, lúc nào tôi cũng cần yên tĩnh vào buổi sáng, thậm chí tôi chưa hoàn hồn sau giấc ngủ, ngủ, là chết, tôi chưa hoàn hồn, thật lố bịch, shakespeare à, tôi nói giấc ngủ là thứ ít lố bịch nhất,

mình biết cậu mong chờ gì ở một ngày mới, cậu là người tỉnh táo và do đó, cậu lạc quan về đời sống, mình biết, cậu có thể biến hóa như ánh sáng, còn mình, mình biển lận, gian dối, mình tối và mình đau khổ,

thật lố bịch hắn nói những tính từ này, cuồng tưởng, âm u, mình sống vô hại, cậu biết cái trò đó, những bài thơ bất tín và hỗn loạn đang nhảy khỏi các đầu ngón tay, thực sự thì sự vô hại là thứ lố bịch nhất ở thời này, ở xứ này, hắn nói, cậu có thể để yên cho mình nói được không,

những con chữ tự giải phóng chúng khỏi các đầu ngón tay đang mòn mỏi vì cuộc sống của chúng lặp đi lặp lại trong không gian là cái bàn phím laptop ngớ ngẩn này bàn tay đã tự thấy sự ngu xuẩn của nó, không đâu, ngoài bàn phím, còn có, hắn nói, không, mình biết, cậu nên để yên cho mình nói,

ngoài bàn phím, nó còn thọc xuống quần, sờ soạng, xoa bóp, đập trứng vào chảo, dậy mùi hành tỏi, ngoáy mũi, móc họng, chọc mù mắt, mình biết các ngón tay có kha khá chức năng, nhưng thuận theo chức năng có phải là cách tồn tại của một sự vật không, đó là cách tuân phục ngu xuẩn theo một hệ thống đã được lập trình,

sự sống của tồn tại là phải nổi loạn và phá vỡ, nhưng từ giải phóng cũng ngu xuẩn làm sao hắn nói, giải phóng à, rút cục thì hắn đã tự giải phóng mình, như ánh sáng, hắn thừa tỉnh táo, như các buổi sáng, chỉ có tôi là âm u, tôi còn chưa hoàn hồn khỏi giấc mơ, tôi thấy mình lố bịch hết sức, vậy là tôi tỉnh táo hơn rồi chăng,

tự ý thức về sự lố bịch, rồi tôi sẽ chẳng làm gì vô hại hơn là viết những bài thơ bất tín hỗn loạn, từ những ngón tay ngu xuẩn đòi giải phóng bằng cách tuân thủ bản năng, giải phóng bằng cách tuân thủ, thật lố bịch, mọi sự tuân thủ đều không dẫn tới giải phóng, phải là phá vỡ và nổi loạn, phải can đảm thấy máu đổ,

ai đó đang cười, ai đó đang bóp nhẹ tay tôi, ai đó, ai đó đang bóp nhẹ tay tôi, ai đó mời tôi một chuyến lên đường, ngay trên bến cảng, tôi từ chối không ra từ chối, tôi biết rằng không phải lúc, sóng đang vỗ, thời gian đang vỗ, rác rến đang bập bềnh ca hát cuộc sống của nó, ai đó đang gọi tôi, tiếng gọi cuồng ngạo, thách thức, u tối,

tôi vừa để vuột mất tình yêu của mình, nhưng có sao đâu, tôi đang đứng đây, chẳng có ích gì đâu tình yêu nếu không cùng lên con lợn ục ịch này và đi khỏi đây hắn nói, nhưng ngay cả đi cùng nhau trên con lợn ục ịch này thì cũng có ích gì,

ai đó đang nắm lấy bàn tay tôi bóp nhẹ, tiếng gọi của ai đó, nhưng ai đó đang nắm bàn tay tôi bóp nhẹ, an ủi tôi chăng, giữ tôi lại chăng, hơi ấm giữ tôi bình tĩnh bằng an ủi,

tại sao cứ phải cùng đi mà không phải cùng ở lại, đi hay ở lại đều có giá trị hoặc vô ích ngang nhau, tôi giơ bàn tay mình lên ánh sáng, tôi chẳng thấy điều gì ngoài những mũi kim châm trong vắt mang hình dạng của những tia sáng cắm trên mu bàn tay khô héo,

hắn đã đi rồi, chỉ là cái bóng của hắn đang nắm bàn tay tôi bóp nhẹ như mang dã tâm hủy hoại, tôi đang hưởng thụ hay chịu đựng hơi ấm từ cái bóng đó, cái bóng của hắn còn ở lại đây, lưu luyến tôi thêm một chút,

hay là ai đó, bàn tay của ai đó khác đang bóp nhẹ tay tôi, ai đó, ai đó đang bóp nhẹ tay tôi, ai đó muốn tôi lên tàu, ai đó muốn tôi ở lại, ai đó mời mọc tôi, ai đó trìu mến tôi, ai đó níu giữ tôi, ai đó kêu gọi tôi, ai đó yêu thương tôi, ai đó chia biệt tôi, ai đó đã tan biến vào ánh sáng,

tôi giơ bàn tay mình lên, tôi chẳng thấy điều gì ngoài những mũi kim châm trong vắt mang hình dạng của những tia sáng cắm trên mu bàn tay khô héo, tôi vẫn nhìn thấy một chiếc dép lẻ bám vài cọng rác đang bập bềnh trôi như một con thuyền, một cái chết phiêu dạt, một chiếc dép chết trôi quái gở, một tồn tại xấu xí,

tôi biết mình chẳng còn gì để chờ đợi, chẳng còn gì phải ngao ngán, tôi chỉ cần thêm thì giờ để có thể giết được cái bóng ân cần đó, giết ngay trong ánh sáng, tôi không chịu được sự xáo trộn vào các buổi sáng, tôi cần yên tĩnh để hoàn hồn, bởi thế, tôi cần thêm thì giờ để giết được cái bóng đó, những cái bóng đó, ấm và sáng…

10/2011

Nhã Thuyên