Sau năm 1975, chinh quyền cộng sản giành được nửa còn lại của đất nước, và ngay sau đó là cả một thời kỳ dài những ông mãnh tốt nghiệp từ bưng biền, chiến tranh, nhà tù… tha hồ vẫy vùng, bơi lội trong quyền lực tuyệt đối mà họ có được. Những cơ sở kinh tế ở miền Nam cũ bị xóa bỏ, tịch thu, quốc hữu hóa; dân chúng bị đưa đi vùng kinh tế mới để học tập thông qua lao động. 2 triệu người vượt biên, hàng trăm nghìn người bỏ xác trên biển, trong rừng núi nơi biên giới… Kệ, “Đảng và Nhà nước” vẫn hồn nhiên, cái gì mình thích thì mình làm thôi.

Sử gia kinh tế Đặng Phong (1939-2010) ghi lại lời ông Tư Tâm, cựu bí thư tỉnh ủy Long An, khi nói về phong trào đưa dân đi vùng kinh tế mới: “Mỗi người được cấp một lô đất. Nhưng nhìn ra chỉ thấy cỏ mọc dày đặc. Máy ủi, máy cày không có. Phải cuốc bằng tay, chặt bằng dao. Làm sao họ sản xuất được? Có một ông người Hoa nhìn tôi rưng rức nước mắt và kêu trời: Tôi là giống người, tôi không phải giống trâu bò, tôi không ăn cỏ được!…" ("Tư duy kinh tế Việt Nam 1975-1989", NXB Tri Thức, 2008)

Kệ. Cái gì nhà nước thích thì nhà nước làm thôi.

Song song với đó là chinh sách bắt người đi “học tập cải tạo”, tức là đi tù. Lại thêm hàng nghìn người miền Nam vào tù để “trả nợ máu với cách mạng”, hàng trăm người “đền tội” – tức là chết.

Kệ. Cái gì nhà nước thích thì nhà nước làm thôi.

Tuy thế, dù sao ta cũng có thể có cảm giác rằng hồi đó (những năm sát sau 1975), nhà nước cộng sản chủ yếu “chơi rắn”, đàn áp mạnh tay người dân miền Nam để đề phòng “lũ phản động ngóc dậy”, chứ nhà nước chưa đến nỗi coi dân miền Bắc, miền Trung là giặc. (Thật ra, chinh cái tư duy và đường lối, chinh sách này của nhà nước cộng sản cũng là nguyên nhân rất quan trọng dẫn đến sự phân biệt, kỳ thị vùng miền sau này và hiện nay trên toàn quốc, nhất là giữa miền Nam và miền Bắc).

Còn bây giờ thì… chính quyền cộng sản coi dân cả nước là giặc rồi.

Bắc, Trung, Nam, dân ở đâu nhà nước cũng đè ra làm thịt hết, dân ở đâu bướng nhà nước cũng còng đầu hết.

Cựu chiến binh, đảng viên cộng sản cựu trào mà vớ vẩn “phản tỉnh”, dư luận viên cũng chửi cho mục mả, an ninh cũng “dự án hóa”, canh nhà hết.

Trí thức hàng đầu mà vớ vẩn “phản biện”, “hô hào vận động quần chúng”, an ninh, tuyên giáo cũng đánh hết. Tài năng đến như Ngô Bảo Châu thì cũng thành “con trâu làm toán” mà thôi. Nói lắm, ông cấm nhập cảnh cho hết đường về Việt Nam là mày khóc ra tiếng mán.

Cứ nhìn cái cách chính quyền bố trí dư luận viên nghiến răng chửi bốc mả những người bất đồng chính kiến lên kìa. Nhìn cách chính quyền còng tay thanh niên, phụ nữ trẻ lôi ra tòa, xử án thật nặng chỉ vì họ dám chống lại chủ trương nịnh hót nhóm lợi ích của Đảng kìa. Nhìn cách chính quyền xử người ta 10 năm tù, rồi đánh mẹ người ta trước cổng tòa kìa. Nhìn cách chính quyền suỵt cả đàn cảnh sát cơ động ra canh BOT, nhe răng gầm gừ, cắn xé những lái xe tay không tấc sắt kìa.

Chính quyền này coi dân cả nước là giặc rồi. Đây quả là một bước tiến mới so với giai đoạn sau năm 1975.

Và một khi đã coi dân là giặc hay là “thế lực thù địch” tiềm ẩn, nó đã trở thành tà quyền.